Trouw schrijft vandaag over Amerikaanse militaire die klagen over de christelijke retoriek van hun bevelhebbers en commandanten. Die presenteren de oorlog in Iran als een ‘kruistocht’ of als een anderszins door de Bijbel gemotiveerde handeling. Dat past in een trend, schrijft de krant:
[er is] een verschuiving in de retoriek van de Maga-beweging, van nationalistisch naar – sinds Trump voor de tweede maal president is – ‘civilisationistisch‘.
Een zegsman licht dat toe:
Het draait nu om het verdedigen van de christelijke beschaving. De Verenigde Staten worden nog steeds als bijzonder of uitzonderlijk gezien, maar nu als nieuwste belichaming van de missie van het christendom. Daarom zie je veel nostalgie naar de middeleeuwen en verwijzingen naar de kruistochten.
Civilisationistisch is in het Nederlands een nieuw woord, maar het komt niet helemaal uit de lucht vallen. Anderhalf jaar geleden stond het woord waarvan civilisationistisch van afgeleid is, al eens in een krant: civilisationisme. NRC schreef over het boek Dans la forge du monde: Comment le choc des puissances façonne l’Europe van de Zwitserse politicoloog Pierre Harroche over de ontwikkeling van een nieuwe identitaire stroming:
Het nieuwe Europa gaat niet alleen meer over het neerhalen van binnengrenzen, maar ook om het optrekken van grenzen met de buitenwereld. We gaan, stelt Haroche, van kosmopolitisme naar civilisationisme. Waarbij de Franse president Macron staat voor Europa als humanistische beschaving, en zijn Hongaarse collega Orbán voor Europa als christelijke beschaving. De verkiezingen gaan om het gevecht tussen die twee stromingen.
Civilisationisme is dus een ideologie die verschillende samenlevingen definieert in termen van conflicterende beschavingen en conflicten tussen samenlevingen (of staten) beschouwd als beschavingsclashes. Het begrip staat enerzijds tegenover nationalisme, anderzijds tegenover kosmopolitisme en humanisme.
Definitie
civilisationistisch (bijvoeglijk naamwoord) van, betreffende het civilisationisme
civilisationisme (het, g.mv.) ideologie die de (eigen) beschaving of cultuur als superieur beschouwt en op grond daarvan andere beschavingen bekritiseert en in extreme gevallen bestrijdt
Geef een reactie