juli15

orthonomie

Categorie // Woord van de dag

De Volkskrant plaatst vandaag een artikel waarin de examenfraude en de sjoemelcultuur op de Ibn Ghaldounschool worden verklaard. Voor de buitenwereld lijken die vormen van oneerlijkheid haaks te staan op de strenge islamitische normen en waarden.

Salafisme als bron van onrecht

De schrijver van het artikel, Farid Aouled-Lahcen, brengt de fraude en het sjoemelen echter juist in verband met het geloof, in het bijzonder met het salafisme, ‘op dit moment de toonaangevende, meest hecht georganiseerde en wijdvertakte geloofsstroming binnen de Nederlandse moslimgemeenschappen’. In die orthodoxe stroming staan al-Walaa wa al-Baraa (Arabisch voor loyaliteit en afstand) en al-Hisba (rekenschap)  centraal. Juist de leer van 'loyaliteit en afstand' graaft een kloof tussen moslimleerlingen en hun sociaal-culturele omgeving. 'Ze schakelt het moreel besef jegens de medemens en de samenleving uit. De ruimte voor oprechtheid, eerlijkheid en integriteit is minder belangrijk.' Volgens Aouled-Lahcen is de fraude op Ibn Ghaldoun dan ook ‘een voortvloeisel (...) van de levensbeschouwelijke grondslag van de school’.

Geen geloofsorthodoxie

Aouled-Lahcen is van mening dat de oplossing voor het amorele gedrag van sjoemelende en frauderende gelovigen dan ook niet te vinden is in geloofsorthodoxie, maar in ‘een orthonomie (in de zin van juiste normen, regels en omgangsvormen) die het mogelijk maakt hun 'orthodoxe geloof' te combineren met een moreel besef om als verantwoordelijke burgers in een vrije democratische samenleving te functioneren’ (Volkskrant, 15 juli 2013).

Orthonomie versus autonomie

Zo maakt het woord orthonomie zijn debuut in een Nederlandse krant. In het Nederlands is deze van oorsprong ethisch-filosofische term nauwelijks bekend, maar in de ons omringende talen komen de pendanten orthonomy (Engels), Orthonomie (Duits), orthonomie (Frans) en ortonomia (Spaans, Italiaans) geregeld voor. In (Engelstalige) wijsgerige geschriften wordt orthonomie nogal eens afgezet tegen autonomie (het volgen van eigen regels, oftewel ‘zelfbestuur’). In de (Engelstalige) christelijke ethiek wordt orthonomie regelmatig gebruikt, maar het is een tamelijk vaag begrip, gebaseerd op het Griekse woord nomos, waarmee in het Nieuwe Testament de wet (van God) wordt aangeduid. In het Volkskrant-artikel wordt orthonomie wat profaner gebruikt, namelijk ‘in de zin van juiste normen, regels en omgangsvormen’. Dat is behoorlijk vaag. Voordat we een goede definitie kunnen maken van orthonomie moet het woord echter nog wel wat vaker worden gebruikt.

© Taalbank, 15 juli 2013 

Reacties (0)

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast